Jestes tutaj:  Artykuły » Interna

Farmakoterapia hemoroidow

Dolegliwością, o której niewielu pacjentów chce mówić otwarcie nawet z lekarzem są dokuczające hemoroidy. Tymczasem okazuje się, że jest to problem bardzo częsty - na hemoroidy cierpi bowiem mniej więcej co trzeci dorosły. Problem w równej proporcji dotyka mężczyzn jak i kobiet.

Hemoroidy, inaczej guzki krwawnicze, stanowią prawidłowe struktury anatomiczne kanału odbytu i mają kształt poduszeczek wypełnionych tętniczo-żylnymi splotami naczyniowymi, poprzeplatanymi włóknami mięśniowo-łącznotkankowymi. Hemoroidy wspomagają zwieracze odbytu w utrzymaniu szczelności kanału odbytu w spoczynku, a co za tym idzie odpowiadają za właściwe trzymanie gazów i stolca, oraz ochraniają zwieracze podczas oddawania stolca. Dopiero ich powiększenie i w konsekwencji wypadanie poza kanał odbytu stanowi patologię, dającą dolegliwości i powikłania. Mówi się wówczas o chorobie guzków krwawniczych lub inaczej chorobie hemoroidalnej albo żylakach odbytu.

Przyczyny choroby

Główną przyczyną rozwoju choroby hemoroidalnej jest podwyższone ciśnienie krwi w splotach żylnych kanału odbytu, prowadzące do ich rozciągania i powiększania, związane z siedzącym trybem życia, niewłaściwą dietą prowadzącą do zaparć, noszeniem obcisłych ubrań i niedostateczną higieną okolicy odbytu. Inną przyczyną powstawania żylaków odbytu jest wzmożony przepływ krwi przez wspomniane sploty żylne, wywołany przez pikantne potrawy i alkohol. Również ciąża sprzyja powstawaniu i zaostrzaniu dolegliwości ze strony hemoroidów. Najczęstszym objawem ze strony żylaków odbytu są bezbolesne krwawienia świeżą żywoczerwoną krwią podczas lub po oddaniu stolca, spowodowane rozciąganiem delikatnych naczyń krwionośnych, które dość rzadko na szczęście prowadzą do niedokrwistości lub krwotoku. Warto pamiętać, że krwawienia z odbytu mogą mieć różnorodne przyczyny i zawsze trzeba dokładnie chorego przebadać, aby ustalić jaki jest powód krwawienia. Inne zgłaszane objawy to: swędzenie, pieczenie, uczucie dyskomfortu albo niepełnego wypróżnienia. Ból nie jest charakterystyczny dla choroby hemoroidalnej, dlatego jego pojawienie świadczy o powikłaniach, takich jak: stan zapalny, uwięźnięcie czy zakrzepica guzków. Może również sugerować inne schorzenie, np. szczelinę odbytu. Wraz z postępem choroby dochodzi do coraz większego nasilania objawów i ich "utrwalania się", ponieważ błona śluzowa guzków krwawniczych staje się coraz mniej odporna i łatwiej ulega uszkodzeniom nawet przy niewielkich urazach, np. podczas oddawania stolca czy zabiegów higienicznych. Następstwem są coraz częstsze i obfitsze krwawienia. Dodatkowo guzki zaczynają stopniowo wysuwać się poza kanał odbytu, najpierw jedynie podczas parcia, a w późniejszym okresie choroby już samoistnie. Odprowadzenie ich początkowo jest łatwe, ale wraz z postępem zmian chorobowych staje się trudniejsze, aż w końcu guzki pozostają na stałe na zewnątrz odbytu. Często sami chorzy sugerują lekarzowi, że dolegliwości, jakie odczuwają w okolicy odbytu, są związane z żylakami odbytu i domagają się ich leczenia. Tymczasem dolegliwości te mogą być wywołane przez inne choroby tej okolicy i wówczas wdrożenie leczenia przeciwhemoroidalnego może opóźnić właściwe rozpoznanie albo zaostrzyć wręcz objawy choroby.

Rodzaje badań

Do oceny zaawansowania choroby hemoroidalnej służy czterostopniowa klasyfikacja, opierająca się w dużej mierze na informacjach, które podaje chory: I stopień - guzki są powiększone, uwypuklają się do kanału odbytu, widoczne jedynie w anoskopie, II stopień - guzki wysuwają się na zewnątrz podczas parcia i cofają się samoistnie po ustaniu parcia, III stopień - guzki wysuwają się na zewnątrz podczas parcia i wymagają odprowadzenia przez chorego, IV stopień - guzki są trwale wypadnięte i nie można ich odprowadzić lub po odprowadzeniu niemal natychmiast wypadają ponownie. Dolegliwości związanych z okolicą odbytu nie można bagatelizować. Według statystyk u około 23 procent chorych z takimi dolegliwościami wykrywa się inne przyczyny niż choroba hemoroidalna. Zawsze też należy pamiętać o możliwości współistnienia z chorobą guzków krwawniczych raka odbytnicy. Dlatego należy przed leczeniem zasięgnąć porady lekarskiej. Lekarz po zebraniu wywiadu i zbadaniu jamy brzusznej, proponuje badanie "per rectum", czyli badanie odbytu palcem. Jest to badanie proste i niebolesne, a umożliwia wykrycie obecnych w zasięgu palca guzów, zgrubień, stwardnień i bolesności. Jeśli lekarz ma wątpliwości, to zwykle kieruje chorego w celu dalszej diagnostyki choroby guzków krwawniczych do specjalisty. Badaniami specjalistycznymi są: Ą anoskopia, pozwalająca obejrzeć kanał odbytu, Ą rektoskopia, umożliwiająca obejrzenie odbytnicy, Ą kolonoskopia, lub wlew doodbytniczy, obrazujące całe jelito grube; badania te wykonywane są w przypadku wątpliwości diagnostycznych.

Leczenie hemoroidów

Leczenie choroby guzków krwawniczych zaczyna się zwykle od farmakoterapii. Jeśli jednak nie przynosi ono efektu, to wówczas rozważa się leczenie instrumentalne lub operacyjne. Celem leczenia zachowawczego jest zlikwidowanie przyczyny powstawania choroby, np. nadmiernego parcia na stolec oraz likwidacja objawów, np. krwawienie, świąd, ból. Oprócz zażywania leków, istotne jest wdrożenie na stałe zmian stylu życia. Bardzo ważne jest stosowanie diety bogatej w błonnik roślinny. Warzywa, owoce i ciemne pieczywo na stałe muszą gościć w jadłospisie. Jednocześnie trzeba unikać pokarmów zapierających, takich jak: czekolada, kawa, alkohol, tłuste smażone potrawy i ostre przyprawy. Można również zalecać środki zmiękczające stolec lub zwiększające jego objętość. Ma to na celu uregulowanie wypróżnień, tak aby nie było zaparć. Kolejnym zaleceniem jest ruch. Mogą to być spacery, marsze, bieg czy gimnastyka - w zależności od stanu zdrowia - ale na pewno regularnie uprawiane. Wskazana jest również szczególna dbałość o higienę okolicy odbytu. W farmakoterapii hemoroidów stosuje się leki doustne - pochodne flawonoidowe (diosmina, diosmina z hesperydyną, trokserutyna), saponiny kasztanowca (escyna) oraz glikozydy kasztanowca (eskulina), które działają przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo i zmniejszają kruchość ścian naczyń żylnych. Dodatkowo diosmina wykazuje działanie ochronne wobec naczyń żylnych zwiększając napięcie ich ścian. Drugą grupą stosowanych preparatów są złożone leki miejscowe o działaniu przeciwzapalnym, znieczulającym, ściągającym i zmniejszającym ciśnienie w kanale odbytu. Są to maści, żele i czopki (Proctoglyvenol, Tytanoreina, Hemorol, Hemorectal). Korzystnie również działają chłodne nasiadówki z odwaru kory dębowej, która ma działanie przeciwzapalne i ściągające. W ostatnich latach bardzo rozwinęły się instrumentalne metody leczenia guzków krwawniczych, które plasują się na pośrednim miejscu pomiędzy leczeniem zachowawczym a operacyjnym. Należą do nich: zakładanie gumowych podwiązek, skleroterapia, krioterapia, fotokoagulacja i elektrokoagulacja. W chwili obecnej wymienionymi metodami udaje się wyleczyć 80-95 procent przypadków choroby hemoroidalnej. Zabieg operacyjny jest obecnie ostatecznością dla około 5-10 procent chorych. Są to z reguły chorzy z IV stopniem zaawansowania choroby oraz ci, u których leczenie zachowawcze i instrumentalne nie powiodło się. Operacja polega na hemoroidektomii, czyli wycięciu guzków krwawniczych. Choroba guzków krwawniczych choć niejednokrotnie przysparza choremu cierpienia, to nie jest zagrożeniem dla jego życia. Takim niebezpieczeństwem natomiast może być zbagatelizowanie objawów choroby lub leczenie jej w tzw. "ciemno" bez pewnej diagnozy.

lek. med. Ewa Pakuła Magazyn "Bez recepty"