Strona stratowa EUROMEDICA Kontakt Mapa strony
 

Wyszukiwarka

Wpisz szukaną frazę

Kontakt, Bielsko-Biała, Ruda Śląska
callcenter, kontakt skype
Prof. Lawrence Steinman, neurolog ze Stanford University School of Medicine, zajmujący się badaniem stwardnienia rozsianego (SM), odkrył, że środek na ...
Amerykańskie władze dążą do ograniczenia dostępności szałwii wieszczej uznawanej za źródło najsilniejszych roślinnych halucynogenów. Batalia na temat uznania rośliny za ...
Skład: glukoza bezwodna, cytrynian sodu, chlorek sodu, chlorek potasu, naturalny aromat cytrynowy

Środek spożywczy specjalnego przeznaczenia. Preparat zalecany jest ...
 

Symptomatologia chorób nowotworowych u dzieci

Powszechnie wiadomo, że choroba nowotworowa wiąże się z niepewnym rokowaniem oraz z zagrożeniem życia. Pociąga za sobą konieczność obciążającego leczenia. Niezmiernie ważne jest,jak w każdej innej chorobie, wczesne rozpoznanie.

Nowotwory u dzieci są o wiele rzadziej spotykane aniżeli u dorosłych. Stanowią one zaledwie ok. 2% ogółu rozpoznawanych nowotworów. Na podstawie danych opublikowanych przez krajowy zespół konsultanta medycznego w dziedzinie onkologii dziecięcej wiemy, że w Polsce co roku rejestruje się około 100 nowych zachorowań na 1 milion dzieci przed ukończeniem 17. roku życia. Prawdopodobieństwo zachorowania na schorzenia onkologiczne wśród dzieci i młodzieży między 1. a 15. rokiem życia waha się od 1:600 do 1:450 badanych.

W większości przypadków nowotwory wieku dziecięcego są uleczalne. Obecnie szansę na całkowite wyleczenie ma około 2/3 dzieci i młodzieży, w niektórych rodzajach nowotworów odsetek ten sięga ponad 90%. Niestety, w Polsce przeważająca część chorób nowotworowych jest rozpoznawana w stadium znacznie zaawansowanym, kiedy nastąpił rozsiew miejscowy lub doszło do powstania przerzutów odległych.

Opóźnienie rozpoznania (z rozmaitych przyczyn), bądź też niewłaściwy rodzaj leczenia wstępnego stanowią przyczynę dalszego rozsiewu choroby, powstania odległych przerzutów – a w konsekwencji zmniejszenia szansy na przeprowadzenie radykalnego zabiegu chirurgicznego. Ponadto powodują konieczność stosowania agresywniejszej chemioterapii, która z kolei zwiększa ryzyko powikłań leczenia oraz pogarsza rokowanie.
Jedną z przyczyn rozpoznawania dopiero w zaawansowanym stadium chorób nowotworowych u dzieci jest ich nasilony w tym okresie rozwój. Poza tym większość nowotworów wieku dziecięcego ma szybkie tempo podziałów komórkowych, czyli szybką proliferację. Kolejnym powodem wydaje się niedostateczna wiedza rodziców na temat tego typu chorób i wynikające z niej późne zgłaszanie się do lekarza.

Rozpoznanie choroby nowotworowej u dzieci we wczesnym stadium jest bardzo trudne, ponieważ objawy chorobowe są bardzo często niespecyficzne i mogą przypominać różne, powszechnie występujące choroby wieku dziecięcego. Nawracające dolegliwości, zwykle o niejasnej przyczynie, mogą nasuwać podejrzenie choroby nowotworowej. Niezmiernie ważną rolę odgrywa więc we wczesnym rozpoznaniu oraz rokowaniu pacjentów tzw. czujność onkologiczna lekarzy pierwszego kontaktu oraz lekarzy pediatrów. Bardzo często dzieci zgłaszają dolegliwości, które mogą zasugerować istnienie nowotworu. W takim przypadku wymagane jest wykonanie podstawowych badań, zmierzających do wykluczenia choroby nowotworowej.

Niezwykle istotnym czynnikiem niezbędnym do właściwego rozpoznania choroby nowotworowej jest wnikliwe przeprowadzenie wywiadu oraz badania przedmiotowego. Podczas wywiadu należy zwrócić uwagę na pewne objawy, które mogą towarzyszyć tego typu chorobom.
Bardzo ważnym elementem wywiadu są dane dotyczące rodziny dziecka. Lekarz pierwszego kontaktu powinien poznać istotne informacje na temat stanu zdrowia dziecka, także pod kątem występujących w rodzinie chorób nowotworowych, ponieważ niektóre rodzaje nowotworów występują rodzinnie. Ponadto istnieją też rzadkie zespoły genetyczne, związane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia nowotworów.

OBJAWY OGÓLNE

Pierwszym sygnałem choroby nowotworowej u dzieci mogą być niespecyficzne objawy kliniczne, powszechne w pediatrii klinicznej. Należą do nich: utrata łaknienia, duża podatność na zmęczenie, niepokój i rozdrażnienie, zahamowanie rozwoju psychomotorycznego dziecka. Utrata apetytu jest jednym z najczęstszych objawów chorób wieku dziecięcego. Jeśli niechęć do jedzenia powiązana jest z utratą wagi, to należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarskiej.
Wymioty i nudności, pojawiające się i utrzymujące bez uchwytnej przyczyny (urazowej, psychologicznej, emocjonalnej) mogą być pierwszym symptomem wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego spowodowanego śródczaszkowym wzrostem guza. Wymioty są objawem obserwowanym u 20–30% pacjentów z rozpoznaniem nowotworów zlokalizowanych w OUN.

Także bóle ograniczające codzienną aktywność dziecka powinny stanowić sygnał ostrzegawczy i skłonić do wizyty u lekarza oraz wykonania podstawowych badań – przede wszystkim obrazowych, ponieważ zlokalizowane nowotwory często nie powodują odchyleń w badaniach biochemicznych czy morfologii krwi obwodowej.

Istotną informacją jest zmiana w sposobie zachowania dziecka: narastające zmęczenie, senność, niechęć do zabawy, czasem zachowanie agresywne lub dziwaczne. Niejednokrotnie w wywiadzie objawy te na wiele tygodni wyprzedzają wyraźniejsze cechy choroby i powinny być przyczynkiem do bardziej wnikliwej obserwacji dziecka.

OBJAWY ZE STRONY GŁOWY I SZYI

Lekarzy i rodziców powinien także zaniepokoić zez, zwłaszcza występujący jednostronnie, u poprzednio zdrowego dziecka. Często towarzyszą mu bóle głowy zlokalizowane lub rozlane.
Jednostronny wytrzeszcz gałek ocznych może być spowodowany naciekami pozagałkowymi mięsaka tkanek miękkich, a wraz z towarzyszącymi mu krwiakami okularowymi jest charakterystyczny dla zwojaka zarodkowego (neuroblastoma).

Rozrost chłoniaka złośliwego typu Burkitta w obrębie pierścienia Waldy’era może przyczyniać się do utrudnienia drożności nosa. Objaw ten przypomina objawy przerostu migdałka gardłowego. W przypadku jednostronnych objawów może być wynikiem naciekania jamy nosowo-gardłowej przez mięsaki tkanek miękkich.

Pierwszym objawem mięsaków mięśni poprzecznie prążkowanych twarzy, mięsaków kościopochodnych z kości twarzoczaszki, a także chłoniaków złośliwych, wychodzących ze skóry czy węzłów chłonnych szyjnych może być asymetria twarzy i szyi, często bez towarzyszących dolegliwości bólowych. Ponadto asymetryczne powiększenie węzłów chłonnych szyjnych, podżuchwowych, czy nadobojczykowych, bez zaczerwienienia skóry, bolesności, rozmiękania, powinno skłonić rodziców do poszukiwania pomocy lekarskiej.

Powiększenie węzłów chłonnych przez co najmniej 2 tygodnie przy obecnych objawach takich jak: gorączka, poty nocne czy utrata masy ciała oraz przy wykluczeniu infekcji może budzić podejrzenie nowotworu złośliwego (np. choroby Hodgkina).
Krwawienia z przewodów nosowych, słuchowych zewnętrznych, śluzówek jamy ustnej mogą być pierwszym objawem skazy małopłytkowej, wynikającej z naciekania szpiku przez nowotwory układu krwiotwórczego (białaczki, chłoniaki).
W niewielkim odsetku przypadków przedłużająca się gorączka może być objawem nowotworu, zwłaszcza jeśli nie stwierdzono jej przyczyny lub gdy pojawia się periodycznie w okresach 3-10-dniowych z bezgorączkową przerwą. U większości dzieci, u których stwierdzono nowotwór, gorączka była obecna. Stany gorączkowe obserwuje się w przebiegu białaczek, chłoniaków, histiocytozy, nerwiaka zarodkowego współczulnego, guzów kości i guza Wilmsa.

Ból głowy to częsty objaw, który współistniejąc z wymiotami porannymi na czczo, zawsze powinien wzbudzić czujność nowotworową. Najmniejsze dzieci nie skarżą się na ból głowy. Wiodącymi oznakami choroby nowotworowej jest u nich zmiana zachowania, często w postaci płaczliwości czy nadpobudliwości, ponadto powiększenie obwodu głowy czy zaburzenie zdolności patrzenia w górę. Mogą również pojawić się drgawki, podwójne widzenie, pogorszenie ostrości wzroku i ubytki pola widzenia.

Bóle głowy są wczesnym symptomem guza mózgu obecnym u 30% pacjentów. Poza nowotworami zlokalizowanymi w OUN mogą one występować u chorych z rozpoznaniem neuroblastoma i pheochromocytoma oraz są późnym objawem nowotworów zlokalizowanych w nosogardzieli.

OBJAWY W KLATCE PIERSIOWEJ

W chorobach nowotworowych klatki piersiowej i płuc przyczyną duszności jest bardzo często ucisk na oskrzela i tchawicę przez guzy rozwijające się w śródpiersiu. W przednim śródpiersiu są to najczęściej potworniaki i grasiczaki. W tych przypadkach duszność narasta najczęściej powoli, gdyż wzrost tkanki nowotworowej jest powolny. Dziecko traci chęć do wysiłku fizycznego, a nauczyciele zauważają gorszą wydolność fizyczną na lekcjach wychowania fizycznego. Podobne objawy mogą mieć guzy w tylnym śródpiersiu, czyli np. zwojaki zarodkowe, wychodzące ze zwojów przykręgosłupowych kręgosłupa piersiowego.

Nowotwory naciekające lub mające punkt wyjścia z węzłów chłonnych śródpiersia środkowego (chłoniaki i białaczki) mają dynamiczny wzrost. Ewolucja choroby od okresu bezobjawowego do zespołu żyły czczej górnej przebiega w bardzo krótkim czasie, w ciągu kilku do kilkunastu dni.
Uporczywy kaszel może być jednym z symptomów towarzyszących guzom śródpiersia. Jest także obserwowany w uogólnionej postaci histiocytozy oraz w przypadkach zajęcia przez proces nowotworowy płuc w przebiegu ostrej białaczki limfoblastycznej i mięsaków kościopochodnych
Bóle utrudniające oddychanie i codzienną aktywność dziecka mogą być pierwszą oznaką nowotworów ściany klatki piersiowej, takich jak: nowotwory tkanek miękkich (np. międzybłoniaki, mięsaki wychodzące ze struktur naczyń krwionośnych czy chłonnych), mięśni międzyżebrowych lub żeber. Bardzo niepokojące jest poszerzenie naczyń żylnych klatki piersiowej, które może być objawem rozwijającego się krążenia obocznego, spowodowanego naciekaniem opłucnej lub ściany klatki piersiowej przez nowotwory tkanek miękkich, międzybłoniaki, mięsaki wychodzące ze struktur naczyń krwionośnych czy chłonnych, mięśni międzyżebrowych lub żeber.

Wypełnienie i obrzęk dołów nadobojczykowych oraz poszerzenie żył szyjnych, połączone z dusznością jest objawem zespołu żyły czczej górnej, który wiąże się z rozwojem nowotworów w klatce piersiowej.

Zniekształcenia i asymetria żeber oraz kości obręczy kończyny górnej mogą wynikać ze wzrostu nowotworów rozwijających się z tkanek budujących ścianę klatki piersiowej (żeber, obojczyków, łopatki, mięśni, naczyń krwionośnych opłucnej).

OBJAWY W JAMIE BRZUSZNEJ

Ból brzucha towarzyszący chorobie nowotworowej może naśladować wiele stanów chorobowych. Chłoniaki typu Burkitt mogą powodować mechaniczną niedrożność jelit w dowolnym odcinku jelita cienkiego. Dolegliwości te naśladują zapalenie otrzewnej z obrazem tzw. ostrego brzucha. Jeśli nowotwór rośnie w okolicy krętniczo-kątniczej, tzn. w prawym dole biodrowym, to może dawać bóle takie, jak w zapaleniu wyrostka robaczkowego.
Ucisk na splot trzewny może wywoływać rozlane bóle, przypominające bóle czynnościowe zlokalizowane w okolicy pępka. Ucisk guzów okolicy zaotrzewnowej, takich jak wspomniany zwojak zarodkowy czy mięsak z mięśni poprzecznie prążkowanych, na okolicę otworów międzykręgowych wywołuje kliniczne objawy rwy kulszowej lub udowej. Rozciąganie torebki narządów miąższowych może również dawać silne dolegliwości bólowe. Obraz kliniczny pourazowego krwiaka podtorebkowego wątroby wywołuje wątrobiak zarodkowy, a nacieki chłoniaka w śledzionie przypominają objawy krwawienia podtorebkowego. Rozrastający się guz nerki może sugerować rozpoznanie odmiedniczkowego zapalenia nerek, a guzy pęcherza – bóle towarzyszące mikcji w przebiegu stanu zapalnego.

Ból zaburza normalną aktywność dziecka, zmusza do przerwania zabawy, często kojarzy się z pogarszaniem się apetytu.Powoduje zaburzenia snu dziecka – przerywa sen.Często dziecko potrafi wskazać miejsce występowania bólu. Zauważalne jest nasilenie się dolegliwości w czasie i jej zmniejszanie lub nieskuteczność ogólnie dostępnych środków przeciwbólowych.

Asymetria i zniekształcenie powłok brzucha wynika z powiększania się narządu zajętego procesem nowotworowym. W przypadku asymetrii okolic podżebrowych i nadbrzusza należy brać pod uwagę guzy nerek (nerczaki zarodkowe) lub nadnerczy (zwojaki zarodkowe), zmiany w prawym podżebrzu mogą być przyczyną powiększenia wątroby,
a to może być spowodowane naciekiem białaczki lub chłoniaka oraz rozrastanie się wątrobiaka płodowego. W śródbrzuszu należy brać pod uwagę nowotwory lub przerzuty zajmujące węzły chłonne (chłoniaki, mięsaki tkanek miękkich, nerwiaki zarodkowe). Potworniaki wychodzące z jajnika oraz mięsaki tkanek miękkich wychodzące z pęcherza i mięśni miednicy zniekształcają powłoki podbrzusza, a u nastoletnich dziewcząt mogą sugerować ciążę.

Guzy naciekające otrzewną powodują zaburzenia krążenia trzewnego, objawiające się powiększeniem obwodu brzucha. Na powłokach brzusznych pojawia się siatka poszerzonych naczyń żylnych krążenia obocznego. Przerzuty do otrzewnej dają chłoniaki, mięsaki tkanek miękkich, prymitywne guzy neuroektodermalne.

OBJAWY ZE STRONY UKŁADU MOCZOWO-PŁCIOWEGO

Krwawienia z układu moczowego zawsze powinny budzić niepokój rodziców. Skaza małopłytkowa w przebiegu rozsianych nowotworów układu krwiotwórczego może objawiać się krwinkomoczem lub krwiomoczem. Jeśli krwawieniu towarzyszą objawy dysuryczne: częstomocz, bolesne parcie na mocz, bóle, należy wziąć pod uwagę rozrost mięsaka tkanek miękkich w obrębie pęcherza lub miednicy małej.

Poliuria może być objawem zajęcia przez proces onkologiczny siodła tureckiego w OUN w przebiegu: guzów zarodkowych, szyszyniaków, histiocytozy.
Oliguria i anuria mogą występować w przebiegu obustronnego guza Wilmsa, szybko rosnących guzów uciskających drogi moczowe, guzów germinalnych, neuroblastoma, mięsaków złośliwych zlokalizowanych w miednicy małej.

U dziewcząt w okresie dojrzewania gwałtownie przebiegające obfite krwawienie mięsięczne może być skutkiem naciekania szpiku przez białaczkę lub chłoniaka.

Powiększenie jąder, zwłaszcza niesymetryczne, bez cech stanu zapalnego, takich jak: ból, zaczerwienienie, powinno budzić podejrzenie choroby nowotworowej. W przebiegu białaczek, chłoniaków, mięsaków poprzecznie prążkowanych dochodzi do naciekania jąder i najądrzy.
Przedwczesne dojrzewanie płciowe u dziewczynek bywa pierwszym objawem potworniaków wychodzących z jajnika. Może wówczas wystąpić przedwczesne krwawienie miesięczne. Podobnie u chłopców zbyt wcześnie pojawiające się cechy dojrzewania płciowego mogą być wyrazem czynności hormonalnej elementów potworniaka.

OBJAWY ZE STRONY UKŁADU POKARMOWEGO

W rozsianej postaci neuroblastoma może pojawić się biegunka z towarzyszącą kwasicą metaboliczną i hipokaliemią, związane z wydzielaniem jelitowego peptydu wazoaktywnego. Inne nowotwory, w których przebiegu obserwuje się biegunki, to: chłoniaki nieziarnicze, histiocytoza X oraz carcinoid i rak rdzeniasty nadnerczy.
Zaparcia są obserwowane w przebiegu guzów OUN i rdzenia kręgowego, nowotworów przewodu pokarmowego o różnej histologicznej złośliwości, a także w przypadku guzów nowotworowych mogących uciskać przewód pokarmowy.

OBJAWY W KOŃCZYNACH

Bóle kończyn związane z postępującym procesem rozrostowym w obrębie kości związane są z unoszeniem okostnej i drażnieniem zakończeń nerwowych. Bóle mogą być początkowo odczuwane tylko w okresie aktywności fizycznej, następnie zaczynają dominować spoczynkowe bóle nocne, wybudzające chorego ze snu. Opisane objawy są charakterystyczne we wstępnej fazie kostniakomięsaka oraz mięsaka Ewinga. Bóle związane z naciekaniem mięśni i powięzi mają przede wszystkim charakter czynnościowy i występują w okresie aktywności dziecka, ograniczając ją. Dotyczy to pozakostnych postaci mięsaka Ewinga oraz mięsaków tkanek miękkich.
Bóle kończyn dolnych obserwuje się w przebiegu ostrych i przewlekłych białaczek, guzów kości o różnej złośliwości histologicznej oraz w przypadkach wtórnego zajęcia układu kostnego przez proces nowotworowy, jak w IV stopniu zaawansowania: chłoniaków (HD i NHL), nerwiaka zarodkowego współczulnego, histiocytozy, guzów terminalnych, rozsianego czerniaka.

Gdy bóle o typie rwy udowej lub kulszowej w okresie dziecięcym i dorastania trwają dłużej niż 7 dni, należy przeprowadzić wnikliwą diagnostykę, głównie radiologiczną, ponieważ bóle te mogą być wywołane guzem rozrastającym się w kanale kręgowym (chłoniak, zwojak zarodkowy) lub w kręgach (mięsak Ewinga).

Zniekształcenie obrysów stawów i mięśni występuje po nieokreślonym jednoznacznie, co do długości jego trwania okresie utajenia i najczęściej jest związane ze znacznym zaawansowaniem choroby.
Złamania patologiczne w okresie dorastania wymagają wnikliwej diagnostyki radiologicznej, gdyż u ich podłoża może leżeć rozrastający się zwłaszcza w obrębie kości długich nowotwór (kostniakomięsak lub mięsak Ewinga).

OBJAWY SKÓRNE

Znamiona barwnikowe powinny budzić niepokój opiekunów. Gwałtowne narastanie wymiarów znamienia, zmiana zabarwienia oraz pojawienie się rumieniowej otoczki wokół nich powinno skłonić rodziców do konsultacji z lekarzem onkologiem lub dermatologiem. Guzki podskórne lub rozwijające się z wcześniej obserwowanych naczyniaków zawsze należy konsultować z lekarzem. Uwagę powinna zwracać także zmiana zabarwienia i wymiarów tłuszczaków czy włókniaków.

PODSUMOWANIE


Podstawową trudność we wczesnej diagnostyce choroby nowotworowej stanowi fakt, że powszechnie znane objawy kliniczne, takie jak: ból, gorączka, utrata przytomności, kaszel, osłabienie, wymioty, zaburzenia w oddawaniu moczu i stolca oraz hepatomegalia i splenomegalia, towarzyszą nie tylko schorzeniom onkologicznym, ale znacznie częściej wiążą się ze schorzeniami o podłożu infekcyjnym. Zjawisko to może być powodem błędnej diagnozy w początkowym okresie choroby. Powiększenie węzłów chłonnych, szybko narastająca niedokrwistość, pojawienie się objawów skazy krwotocznej oraz obecność guza w tkankach i powiększenie obwodu brzucha powinno budzić niepokój onkologiczny u lekarza pierwszego kontaktu oraz rodziców dziecka.

W przypadku utrzymywania się niespecyficznych objawów klinicznych i narastania ich w czasie — bardzo ważne jest przeprowadzanie diagnostyki różnicowej, uwzględniającej podłoże onkologiczne.

Magdalena Markowicz Magazyn "Bez recepty"


drukuj  powrót  do góry
Copyright © 2008 Euromedica. Przychodnia. Poradnia. Apteka. Wszelkie prawa zastrzeżone.