Strona stratowa EUROMEDICA Kontakt Mapa strony
 

Wyszukiwarka

Wpisz szukaną frazę

Kontakt, Bielsko-Biała, Ruda Śląska
callcenter, kontakt skype
Prof. Lawrence Steinman, neurolog ze Stanford University School of Medicine, zajmujący się badaniem stwardnienia rozsianego (SM), odkrył, że środek na ...
Amerykańskie władze dążą do ograniczenia dostępności szałwii wieszczej uznawanej za źródło najsilniejszych roślinnych halucynogenów. Batalia na temat uznania rośliny za ...
Skład: glukoza bezwodna, cytrynian sodu, chlorek sodu, chlorek potasu, naturalny aromat cytrynowy

Środek spożywczy specjalnego przeznaczenia. Preparat zalecany jest ...
 

Gorączka u dzieci, obrona czy atak?

Podwyższona temperatura oznacza, że organizm dziecka walczy z chorobą. Czasami jednak gorączce towarzyszą takie objawy, które wymagają natychmiastowej konsultacji lekarza.

Gorączka u dziecka najczęściej nie ma żadnych szkodliwych następstw. Zwykle jest wynikiem infekcji, która przestawia termostat umiejscowiony w podwzgórzu na wyższy poziom.

Podwyższając temperaturę ciała organizm walczy z chorobą. Im jest ona wyższa, tym gorsze są warunki dla rozwoju drobnoustrojów, więc na przykład zmiany skórne w wiatrówce goją się szybciej. Jednak wysoka gorączka sprawia, że dziecko po prostu źle się czuje, łatwo się męczy, boli je głowa. Nie ma apetytu, jest rozdrażnione i płaczliwe.

Jak wybrać dobry termometr?

Wybór termometru i sposobu pomiaru temperatury przysparza coraz więcej kłopotu pacjentom i w aptece, i w gabinecie lekarskim. Każdy dostępny na rynku typ termometru ma swoje wady i zalety – jakiej więc rekomendacji możemy udzielić pacjentom? – Jako ogólną zasadę można przyjąć, że najlepsze są termometry cyfrowe (elektroniczne): wyniki pomiaru są dokładne i – co ważne u małych dzieci – otrzymujemy je szybko. Termometry rtęciowe są dokładne, ale niebezpieczeństwo zatrucia rtęcią sprawia, że powinny być wycofane ze sprzedaży i usunięte z domów. Jeśli ważny jest dokładny pomiar – to należy zapomnieć o termometrach w postaci paska przylepianego do czoła lub termometrach z czujnikiem w smoczku (im młodsze dziecko, tym pomiar mniej wiarygodny). Trwa debata na temat termometrów dousznych, mierzących temperaturę błony bębenkowej. Są one wygodne, szybkie i – generalnie – dokładne. Z drugiej strony Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) nie zaleca ich stosowania u niemowląt poniżej 3. m.ż. Dzieci w tym wieku mają bardzo mały przewód słuchowy, więc takie pomiary temperatury mogą być obarczone błędem.

Opierając się m.in. na rekomendacjach AAP, zaleca się stosowanie:
- u dzieci do 3. m.ż. – termometrów cyfrowych mierzących temperaturę w odbytnicy,
- u dzieci pomiędzy 3. m.ż. a 4. r.ż. – cyfrowych termometrów doodbytniczych, jak również elektronicznych termometrów dousznych,
- od 4. r.ż. – termometrów doustnych, pod warunkiem że dziecko jest skłonne do współpracy.
Rodzicom trzeba też często objaśniać, jak prawidłowo mają mierzyć temperaturę.

Skąd się bierze gorączka?

Przyczyną gorączki u dzieci są przede wszystkim infekcje, głównie zakażenia wirusowe zajmujące górne drogi oddechowe, skórę (ospa wietrzna) lub ślinianki (świnka). Mogą to być bakterie (np. paciorkowcowe zapalenie gardła, zakażenia układu moczowego) i pasożyty. Częstą przyczyną wzrostu ciepłoty jest także przegrzanie, zdarzające się głównie u noworodków. U nastolatków gorączka może się pojawić po użyciu narkotyków. Dosyć częstym objawem jest też niewielka gorączka po szczepieniach. Wbrew popularnym opiniom ząbkowanie rzadko jest przyczyną wzrostu temperatury powyżej 37,8°C.

Inne objawy

Gorączce towarzyszą często inne objawy. Będą to zarówno symptomy choroby, która leży u podłoża podwyższonej temperatury, np. katar, ból gardła i zatkanie nosa w przeziębieniu, jak i drażliwość, grymaszenie, ospałość, trudności w jedzeniu, płacz, szybki oddech, zmiany w rytmie snu i czuwania (u niemowląt) czy skargi na uczucie gorąca lub zimna (dreszcze), bóle mięśni, głowy, trudności w zasypianiu i brak apetytu (u dzieci starszych). Pierwsza grupa może się nakładać na drugą.

Ze względu na pocenie się i szybki oddech organizm gorączkującego dziecka traci więcej wody niż zwykle. Może to doprowadzić do odwodnienia, szczególnie jeśli obserwujemy także nudności i wymioty. U maluchów mogą również wystąpić tzw. drgawki gorączkowe, czyli napady drgawek w czasie choroby gorączkowej, bez innych objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN), najczęściej między 6. m.ż. a 4. r.ż.

Kiedy do lekarza?

Gorączka rzadko będzie sygnałem poważnej infekcji (np. zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, bakteriemii, zapalenia płuc). Najczęściej towarzyszy „banalnym” zakażeniom wirusowym. Mimo to należy zachować ostrożność, zwłaszcza u dzieci poniżej 3. m.ż. z gorączką (czyli powyżej 38°C w odbytnicy) oraz starszych dzieci z temperaturą przekraczającą 40°C. Takie dziecko powinno być skonsultowane przez lekarza.

Nawet jeśli temperatura ciała jest niższa niż 40°C, wizyty lekarza wymaga dziecko:
z objawami odwodnienia lub zagrożone jego rozwojem (suche pieluchy, płacz bez łez; utrzymująca się biegunka i powtarzające się wymioty; odmawianie przyjmowania płynów),
z objawami, które wskazują na jakąś konkretną przyczynę gorączki (np. silny ból gardła przy zakażeniu paciorkowcowym), z utrzymującą się gorączką: ponad jedną dobę u dzieci do 2. r.ż. lub ponad trzy doby u dzieci starszych albo u dzieci z nawracającą gorączką (mimo leczenia przeciwgorączkowego).

Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają dzieci z opisanymi poniżej objawami:
bardzo rozdrażnione lub podsypiające;
płaczące bez ustanku kilka godzin;
u których objawy wskazują na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: np. bardzo silny ból głowy i sztywność karku, wysypka skórna, uwypuklające się ciemiączko;
z zaburzeniami oddychania (nawet po oczyszczeniu nosa) i z objawami sinicy (sine wargi, paznokcie, język);
wiotkie, mające trudności z chodzeniem, ślinotok (łącznie z zaburzeniami oddychania może wskazywać na zapalenie nagłośni), drgawki.

Jak i kiedy leczyć?

Wśród lekarzy trwają spory co do celowości leczenia samej gorączki (i poziomu, od którego powinniśmy je rozpocząć). Nie ulega natomiast wątpliwości, że należy leczyć chorobę, która leży u podłoża podwyższonej temperatury.

W leczeniu przeciwgorączkowym u dzieci różne publikacje zalecają odmiennie „punkty odcięcia”. AAP określiła ten punkt jako 38,3°C. Powyżej niego powinniśmy już się zastanowić nad zbiciem temperatury, a poniżej wkraczać z leczeniem tylko wtedy, kiedy dziecko źle się czuje lub w przeszłości występowały u niego drgawki gorączkowe (nie dotyczy to dzieci poniżej 3. m.ż., które powinny być bezwzględnie skonsultowane przez lekarza). Jednak nawet temperatura powyżej 38,3°C nie zawsze musi być obniżana: jeśli dziecko zachowuje się tak jak zwykle, dobrze śpi, bawi się, spadek apetytu jest nieznaczny, to prawdopodobnie nie będzie wymagać żadnego leczenia przeciwgorączkowego.

W gorączce do 40° C możemy wykorzystać dostępne bez recepty środki przeciwgorączkowe: paracetamol, ibuprofen albo (np. w przypadku alergii na leki) kąpiel w letniej wodzie (tzw. spłukiwanie, za pomocą gąbki, wodą o temperaturze 25-32°C). Powyżej granicy 40°C warto połączyć kąpiel i leki.
Należy pamiętać, że kwas acetylosalicylowy, ze względu na możliwość wystąpienia w przebiegu grypy i ospy wietrznej zespołu Reye’a, jest przeciwwskazany jako środek przeciwgorączkowy u dzieci.

Ibuprofen i paracetamol są zarejestrowane w Polsce do stosowania u niemowląt powyżej 3. m.ż. W przypadku młodszych dzieci należy bezwzględnie poradzić się lekarza. Trzeba oczywiście uważać na dawki i stosować odpowiednią dla wieku postać lekarstwa (np. zawiesiny, krople). Pamiętajmy, że paracetamol jest też składnikiem innych preparatów OTC, np. „mieszanek” przeciwprzeziębieniowych i w ciągu doby nie wolno przekraczać 5 dawek tego leku.


Definicja gorączki

Za gorączkę uważa się temperaturę ciała wyższą niż:
38oC, mierzoną w odbytnicy,
37,5oC, mierzoną w ustach,
37,2oC, mierzoną po pachą.
Należy pamiętać, że wysokość gorączki nie musi odpowiadać stopniowi nasilenia infekcji lub innej choroby u dziecka. Wysoką temperaturę (do 40oC) obserwuje się nawet w zwykłym przeziębieniu (zwłaszcza u dzieci poniżej 3. m.ż.), ciężkie infekcje mogą zaś przebiegać bez gorączki.

Jak zmierzyć temperaturę termometrem cyfrowym (elektronicznym)?

Aby zmierzyć temperaturę w odbytnicy, należy:

nawilżyć końcówkę termometru środkiem poślizgowym np. wazeliną;
umieścić dziecko na swoich kolanach twarzą w dół (przytrzymując główkę)
lub na płaskiej, stabilnej powierzchni np. na stoliku do przewijania;
jedną rękę umieścić w okolicach krzyża dziecka (zapewniając w ten sposób stabilizację), a drugą wprowadzić końcówkę termometru do odbytnicy na głębokość około 1,25-2,5 cm; jeśli czujemy opór, to należy zmienić kąt, pod którym wprowadzamy termometr;
trzymając termometr między palcem wskazującym a środkowym, położyć dłoń na pośladkach dziecka i poczekać, aż minie określony czas pomiaru;
koniec pomiaru sygnalizuje zazwyczaj krótki dźwięk, wysokość temperatury najlepiej zapisać w dzienniczku.


Aby zmierzyć temperaturę w jamie ustnej, należy:

poczekać pół godziny od ostatniego posiłku lub wypicia napoju przez dziecko, sprawdzić, czy w buzi nic nie ma, upewnić się, że dziecko będzie w stanie wystarczająco długo przytrzymać termometr, nie otwierając ust (będzie to trudne przy silnym zatkaniu nosa i nasilonym kaszlu);
końcówkę termometru umieścić pod językiem, potem trzeba poprosić dziecko o zamknięcie ust (ale bez przygryzania termometru), dziecko nie powinno przez wyznaczony czas otwierać ust (np. nie może rozmawiać);
po odczekaniu określonego w instrukcji czasu (co oznajmia np. krótkotrwały dźwięk) wyjąć termometr i zanotować temperaturę.


Aby zmierzyć temperaturę pod pachą, należy:

rozebrać dziecko (od góry) i umieścić termometr pod pachą, dziecko powinno przytrzymać końcówkę termometru;
poczekać przez opisany w instrukcji termometru czas (co oznajmia np. krótkotrwały sygnał dźwiękowy), wyjąć termometr i zanotować temperaturę.

Uwaga: pomiary pod pachą, choć wygodne i mniej krępujące dla dziecka, są mniej dokładne niż pomiary w ustach i odbytnicy.

lekarz rodzinny Marcin Pustkowski Magazyn „Farmacja i ja”

Piśmiennictwo:
1. Ch. Pearce, N. Curtis, Gorączka u dzieci. Lekarz Rodzinny – opieka nad dziećmi, wrzesień 2006.
2. L.J. Baraff, Management of Fever Without Source in Infants and Children, Annals of Emergency Medicine 36:6, December 2000.
3. S.P. Shelov, R.E. Hannemann, Caring for Your Baby and Young Child. Birth to Age 5. Fourth edition. American Academy of Pediatrics.


drukuj  powrót  do góry
Copyright © 2008 Euromedica. Przychodnia. Poradnia. Apteka. Wszelkie prawa zastrzeżone.